Celem tej monografii jest pokazanie potencjału animacyjnego działań osób i instytucji kultury zaangażowanych społecznie. Istnieje wiele bardzo dobrych praktyk w obszarze animacji kultury i edukacji kulturalnej w postaci tworzenia partnerstw: szkół, instytucji kultury i organizacji pozarządowych. To co w wyniku współdziałania inicjują instytucje i osoby zaangażowane społeczne, to unikalne fundamenty dla tworzenia kapitału społecznego. Podstawową teoretyczną, na której opieram moją refleksję o kulturze zaangażowanej społecznie, jest teoria kapitału społecznego Roberta D. Putnama. Kapitał społeczny jest zjawiskiem kulturowym i obejmuje obywatelskie nastawienie członków społeczeństwa, normy społeczne wspierające działania wspólne oraz zaufanie interpersonalne i zaufanie obywateli do instytucji publicznych. Robert D. Putnam dowodzi, że kapitał społeczny budowany jest w długim horyzoncie historycznym i ma charakter dobra publicznego – nie jest własnością czy cechą poszczególnych obywateli. Podstawy tej teorii zawarte są w następujących tezach: osoby aktywnie działające w kręgach wspólnotowych i organizacjach społecznych są bardziej skłonne do trzymania się tej aktywności przez kilka lat, podczas gdy ludzie izolujący się społecznie częściej podejmują się zadań o charakterze czysto epizodycznym; akcje społecznego kapitału, takie jak zaufanie, normy i sieci stowarzyszeń są samo wzmacniające i kumulują się. Dodatnie sprzężenia zwrotne prowadzą do równowagi społecznej, której wskaźnikami są: wysoki poziom współpracy, zaufania, reguł wzajemności, obywatelskiego zaangażowania i wspólnego dobrobytu. To określa wspólnotę obywatelską. Im gęstsze w społeczeństwie są sieci obywatelskiego zaangażowania, tym bardziej jest prawdopodobne, że obywatele będą w stanie współpracować dla wspólnych korzyści. Niezwykle ważne dla tworzenia kapitału społecznego jest zaufanie. Jeśli jest ono osadzone w relacjach osobistych, mocnych, częstych i wbudowanych w szersze sieci, przekonanie, że można ufać tylko najbliższym i przyjaciołom to zaufanie zagęszczone. Ten typ zaufania jednak może jednocześnie łączyć się z nieufnością wobec obcych, nieznanych nam osobiście. Ten typ zaufania jest charakterystyczny dla tworzenia kapitału wiążącego, istotnego dla poczucia zakorzenienia, stanowiącego podstawę dla osobistej tożsamości. Ten rodzaj kapitału społecznego może jednak zamykać osoby na Obcych czy też powodować ich dyskryminację. Zjawisko to określa się to jako amoralny familizm oznaczający, że „reguły moralne stosujemy tylko wobec swoich, a wobec obcych przeciwnie, bez żadnych skrupułów postępujemy wrogo, wykorzystujemy ich, manipulujemy dla całkowicie egoistycznych korzyści”. Zaufanie natomiast do ludzi spoza katalogu postaci znanych nam osobiście, jak nowy znajomy z kawiarni, to przykład zaufania rozproszonego do uogólnionego innego. To krucha więź między nami i znajomymi, stanowiąca najważniejsze spoiwo dużych i złożonych społeczeństw. To warunki dla tworzenia kapitału pomostowego, który poprzez więzi słabe otwiera powiązania z grupami zewnętrznymi, co stwarza okazje do jakościowo nowych zasobów.